9. Opvang met Kansen

“Opvang en integratie: verantwoorde keuzes voor een sterke samenleving.”

De opvang van asielzoekers en statushouders is een onderwerp dat speelt in Wijchen, en het roept veel reacties op in de gemeenschap. Waar sommige inwoners zich zorgen maken over de gevolgen voor de leefbaarheid, stellen anderen dat het onze verantwoordelijkheid is om vluchtelingen een kans te geven. Emilia begrijpt deze bezorgdheden, en weet dat een zorgvuldig beleid essentieel is om de spanning te verminderen en tegelijkertijd de nodige zorg en verantwoordelijkheid te nemen. Haar aanpak is daarom gericht op realistische oplossingen die zowel de integratie van vluchtelingen als de belangen van de lokale gemeenschap dienen.

Wat gebeurt er nu?

In onze gemeente Wijchen is er een voorgenomen plan voor een asielzoekerscentrum (AZC) aan de Teersdijk, met 300 plaatsen, waarover de gemeente en het COA afspraken hebben gemaakt. Er is al een bestuurs- en intentieovereenkomst getekend en in september 2024 stemde de gemeenteraad in met een voorfinanciering van €21 miljoen. De werkelijkheid is echter complexer: het proces is vertraagd door ecologische bezwaren, zoals de bescherming van dassen op het terrein en de agrarische bestemming van het gebied, waardoor de realisatie onzeker is. Bovendien is er geen datum bekend voor de opening. 

Op dit moment biedt de gemeente kleinschalige opvang via “TussenThuis” aan de Graafseweg, die plaats biedt aan maximaal 30 mensen met een verblijfsvergunning. Deze opvang is geen AZC en is bedoeld om tijdelijk invulling te geven aan de taakstelling. De druk op de woningmarkt, scholen en zorg is echter groot, en de vraag blijft hoe we deze verantwoordelijkheid op een verantwoorde manier kunnen opnemen zonder de lokale voorzieningen te overbelasten.

Wat wil Emilia doen?

Emilia kiest voor een praktische aanpak die verder gaat dan het AZC-debat. Het gaat niet om een simpele “ja” of “nee” voor een AZC, maar om een verantwoorde en gefaseerde aanpak die

rekening houdt met de realiteit van de situatie. Ze wil zorgen voor de integratie van statushouders en het behoud van de leefbaarheid voor de Wijchense gemeenschap.

1. Integrale Capaciteitstoets en Transparantie (2026–2028)

• ICO (Integraal Capaciteitsoverleg): Een structureel overleg met alle betrokkenen, waaronder het COA, de gemeente, woningcorporaties, en de GGD. Dit overleg heeft als doel om de capaciteitstoetsen voor huisvesting, onderwijs, zorg en mobiliteit uit te voeren, zodat we exact weten wat we aankunnen.
• Bindende externe toets: Elke stap in de opvang wordt voorafgegaan door een bindende toets, waarbij we pas verder gaan als het haalbaar blijkt op het gebied van lokale infrastructuur en draagvlak.

2. Kleinschalige Huisvesting en Versnelling van Integratie (2026–2028)

• TussenThuis uitbreiden: De capaciteit van “TussenThuis” wordt versterkt met verbeterde doorstroomprotocollen. Dit zorgt ervoor dat statushouders sneller kunnen doorstromen naar permanente huisvesting en dat integratietrajecten sneller kunnen starten, zoals taal- en werktrajecten.
• Snelle integratielijn: We zetten in op een snelle start van integratie voor nieuwkomers, met onder andere taaltraining, kennismaking met lokale normen en regels, en werk- of scholingsaanbod via het Loket Werk & Onderwijs.

3. Vroegtijdige Participatie en Communicatie (2026–2028)

• Participatie van de gemeenschap: Voor elke nieuwe stap in het proces wordt een bewonerspanel ingesteld, waarin inwoners hun zorgen en ideeën kunnen inbrengen. Daarnaast worden publieke informatieavonden gehouden en is er een online dossier beschikbaar, zodat inwoners altijd weten wat er speelt.

• Duidelijke communicatie: Elke stap wordt transparant gecommuniceerd via maandelijkse rapportages, zodat de inwoners van Wijchen weten waar ze aan toe zijn en de voortgang kunnen volgen.

4. Spreiding van Opvang en Regionale Samenwerking (2028–2030)

• Spreiding van de opvang: We willen kleinschalige opvang realiseren in leegstaande bedrijfswoningen of tijdelijke woonunits, zodat we de druk op één locatie spreiden en de integratie beter kunnen begeleiden. Deze oplossing is praktisch en zorgt voor een meer gebalanceerde aanpak.
• Regionale samenwerking: Emilia werkt samen met de provincie, omliggende gemeenten en de Euregio (de grensregio met Duitsland) om de opvang van vluchtelingen eerlijker te verdelen. Door opvanglocaties goed over de regio te spreiden, voorkomen we dat sommige plekken te veel belasting krijgen. Zo zorgen we ervoor dat voorzieningen zoals scholen en zorg goed blijven functioneren, zonder overbelasting. Het is belangrijk dat de bereidheid van omliggende gemeenten om samen te werken, wordt versterkt, en dit kan tijd kosten, maar regionale samenwerking is een haalbare en effectieve manier om opvanglocaties over de regio te verdelen.
  Daarnaast lobbyen we bij het Rijk voor structurele financiering zodat de opvang, het onderwijs en de zorg op de lange termijn goed geregeld blijven. Dit is een proces dat we samen met andere gemeenten en regio’s aangaan, aangezien gezamenlijke lobby vaak effectiever is bij het verkrijgen van de benodigde middelen.
• Samenwerking met omliggende gemeenten en Duitsland voor een eerlijke spreiding van de opvang en het leren van best practices uit grensoverschrijdende initiatieven in Duitsland.
• Financiering bij het Rijk voor scholen en zorg, zodat we goed voorbereid zijn op de toekomst, met de regio als samenwerkingspartner voor de langdurige en duurzame financiering van voorzieningen.

5. Duurzame Integratie en Werkgelegenheid (2028–2030)

• Samenwerking met werkgevers: Emilia wil lokale werkgevers betrekken bij het integratieproces. Door werktrajecten op te zetten in samenwerking met bedrijven en het ROC, kunnen statushouders sneller aan de slag in de regio.
• Koppeling met onderwijs en vrijwilligerswerk: Samen met het ROC en vrijwilligersorganisaties worden er snelle werk- en scholingsroutes opgezet om statushouders te integreren in de maatschappij.

Emilia’s Asiel & Migratieaanpak: Samenwerken voor een goede doorstroom

Emilia biedt geen eenvoudige antwoorden op de complexe vraagstukken rondom asielopvang, maar kiest voor een gefaseerde aanpak die altijd praktisch en haalbaar is. Haar beleid richt zich op het creëren van een integraal systeem van opvang en integratie, ongeacht de onzekerheden rondom de realisatie van een AZC. Of het AZC er komt of niet, Emilia werkt met de mogelijkheden die er zijn, zoals kleinschalige opvang en een gedegen integratietraject. 

Alle keuzes worden onderbouwd met feiten en data, zodat de gemeenschap altijd weet waar zij aan toe is. Transparantie en open communicatie zijn de kern van deze aanpak, zodat er geen ruimte is voor loze beloftes. Daarnaast zorgt Emilia voor actieve participatie van de gemeenschap, waarbij bewonerspanels, wijkambassadeurs en publieke informatieavonden zorgen voor draagvlak en begrip voor de gemaakte keuzes. 

Door alle betrokkenen, van gemeentelijke organisaties tot het COA en maatschappelijke organisaties, samen te laten werken, creëert Emilia een oplossing die zowel de statushouders als de Wijchense inwoners ten goede komt.

“Verantwoord opvangen, integreren en verbinden: een Wijchen waar iedereen een kans krijgt, zonder de druk op de gemeenschap te verhogen.”